Derneğimiz

Derneğimiz

İzmir Multipl Skleroz Derneği, -İMSD- 1988 yılında Multipl Skleroz'lu hasta ve yakınları, gönüllüler, konuya ilgi duyan doktor, psikolog, hemşire, sosyal hizmet uzmanları, hukukçular ve diğer ilgili kişilerce kurulmuştur

Yazının devamı
Anasayfa Geri Dön

MS ve Uyku Bozuklukları

Multipl skleroz hastalarının %50’sinden fazlası farklı uyku sorunlarından yakınmaktadır. Toplumda sık görülen uyku bozuklukları, multipl skleroz hastalarında da görülebileceği gibi multipl skleroz hastalığının doğrudan kendi etkisi ile de uyku bozuklukları ortaya çıkabilir. Ayrıca multipl skleroz nedeniyle ortaya çıkan spastisite, ağrı, mesane ile ilişkili sorunlar, depresyon, anksiyete de uyku kalitesini bozabilmekte, uyku bozukluklarını tetikleyebilmektedir. Aynı zamanda uyku bozuklukları da multipl skleroz hastalarının yaşadığı yorgunluk, fiziksel yetersizlikler, kognitif sorunlar, ağrı, depresyon ve anksiyete gibi durumları daha da kötüleştirip bir kısır döngü oluşturabilir. Hastanın iş performansında azalma, kaza risklerinde artış ve yaşam kalitesinde bozulmaya neden olurlar.

Multipl sklerozda hangi uyku bozuklukları görülür?

Multipl sklerozda en sık görülen uyku bozukluğu “İnsomni”dir. Kişi uykuya dalmada, uykuyu devam ettirmede güçlük yaşar, bazen sabah çok erken saatte uyanma olabilir, aniden uyanıp tekrar uykuya geçemeyebilir, sabahları uyandığında kendini dinlenmiş hissetmez.

Sık görülen bir diğer uyku bozukluğu “Huzursuz bacak sendromudur”. Huzursuz bacak sendromu multipl skleroz hastalarında genel topluma göre 4 kat daha görülmektedir. Hasta istirahat halindeyken, özellikle gece yatar pozisyonda olduğunda bacaklarında huzursuzluk, yanma, uyuşma, karıncalanma, ağrı hisseder ve hareket etme ihtiyacı duyar ve hareket etmekle bu huzursuzluk veren yakınmalar yatışır, uykuyu etkileyen bir durumdur, hastaların bir kısmında uyku sırasında periyodik istemsiz bacak hareketleri de görülebilir. Spastisite ile karıştırılmamalıdır.

“Uyku apne sendromu” da multipl skleroz hastalarında görülebilir. Uyku apne sendromunda uyku sırasında solunumda ani kesintiler olması, horlama en tipik özelliklerdir. Uykuda solunumun bozulması oksijenizasyonu bozar bu nedenle organ etkilenmeleri özellikle kardiyovasküler sistemde etkilenme olur, uyku kalitesi bozulur, kişi sabah uyandığında başağrısı, gün içinde uyuklamalar, yorgunluk hissinden yakınabilir. Uyku apne sıklıkla obez kişilerde daha fazla görülür. Ölüm riskinde artış nedeniyle tanınması ve tedavisi önemlidir.

“Narkolepsi” de multipl skleroz hastalarında bildirilmektedir. Narkolepside ilk yakınma ani karşı koyulamayan uyku ataklarıdır. Bu uyku atakları bazen araba kullanmak gibi tehlikeli durumlarda bile ortaya çıkabilir. Bu uyku ataklarının dışında “katapleksi” adı verilen kaslarda ani çözülme ve yere düşme, yığılma gibi durumlar oluşabilir, bu sırada kişide herhangi bir bilinç bozukluğu olmaz, bazen gülme, heyecanlanma gibi durumlar katapleksiyi tetikleyebilir. Narkolepside görülen bir diğer tablo “uyku paralizisi”dir. Kişi uykuya dalarken ya da uyanırken kaslarını hareket ettirmez, konuşamaz ve olanların farkındadır, ürkütücü bir durum olarak algılanır. Yine narkolepside görülen yakınmalardan biri de “hipnogojik hallüsinasyon”lardır. Sıklıkla uykuya dalarken ya da uyanırken olan genelde korkutucu canlı rüya benzeri hallüsinasyonlardır. Narkolepsi de multipl skleroz gibi otoimmün temelli olarak ortaya çıkabilir.

Uyku bozukluğunu arttıran etkileyen faktörler nelerdir?

  1. İnaktivite, yeterince egzersiz yapmama
  2. Ağrı
  3. Mesane disfonksiyonu; özellikle gece sık tuvalete gitme ihtiyacı uyku kalitesini bozar.
  4. Spastisite
  5. Depresyon, Anksiyete
  6. Alkol kullanımı
  7. Sigara
  8. Kafein
  9. İlaçlar; multipl skleroz tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar (örneğin antidepresanlar) uykuya dalma ve uykuyu devam ettirmede bozukluğa yol açabilir. Gün içinde uyuklamalar, yorgunluk nedeniyle verilen bazı psikostimülan ilaçlar da insomniye neden olabilir.
  10.  Obezite

Uyku kalitesini arttırmak için neler yapabiliriz?

  1. Belli bir uyku düzeni sağlamak için hergün aynı saatte yatmak ve uyanmak
  2. Gün içinde düzenli egzersiz yapmak. Örneğin doğal güneş ışığından faydalanabileceğimiz yürüyüşler.
  3. Gündüz uzun süreli uykudan kaçınmak
  4. Sigara kullanmamak.
  5. Gece yatmadan 5 saat öncesinde kafein içeren içecekler, alkol almamak
  6. Uyku öncesinde aç olmamak, ancak akşam öğünlerinde ağır yiyeceklerden de kaçınmak. Yatmadan önce açlık durumunda bir bardak ılık süt içilebilir ya da hafif atıştırmalıklar alınabilir.
  7. Yatmadan önce ağır egzersizler yapılmamalıdır.
  8. Yatak odasının ısı, ışıklandırma ve ses durumu düzenlenmelidir. Yatak ve yastıkların kişinin konforuna uygun olması önerilir.
  9. Yattıktan sonra 20 dakika içinde uykuya dalamadıysanız, yataktan kalkıp kitap okuma gibi rahatlatıcı bir aktivite yapılıp, uykunuz geldiğinde tekrar yatmak önerilebilir. Yatakta televizyon seyretmek gibi aktiviteler önerilmez.
  10.  Yatmadan önce ılık duş almak rahatlatıcı olabilir.
  11.  Gece sık idrar yapma isteği oluyorsa gece sıvı kısıtlaması yapılmalı, sıvı alımı daha çok gündüz saatlerine kaydırılmalı ve yatmadan önce mutlaka tuvalete gidilmeli.
  12.  Uykusuzluk nedeniyle ilaç kullanımları mutlaka hekime danışılmalıdır.
  13.  Uykuya dalma, uykuyu devam ettirme sorunları, gün içinde aşırı uyuklama, yorgun uyanma, horlama, geceleri bacaklarda huzursuzluk, ani uyku atakları gibi yakınmalarınız varsa mutlaka hekime danışılmalıdır.

Prof. Dr. Özgül EKMEKÇİ
Ege Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı

Anasayfa Geri Dön
MS Etkinlikleri

Dernek Etkinliklerimiz

Yaklaşan herhangi bir etkinlik bulunamadı

Önceki Etkinlikler